Aanleverspecificaties zijn de technische eisen waaraan een bestand moet voldoen voordat een drukkerij of mediapartij het zonder ingreep kan verwerken. De basis is overal vergelijkbaar: een PDF/X-bestand in CMYK, 300 dpi op eindformaat, 3 mm afloop en ingesloten lettertypes. De precieze waarden verschillen per pers, materiaal en kanaal, en ook de controle na het aanleveren verloopt per partij anders.
In dezelfde gids: Drukwerk: technieken, aanlevering en proefcontrole in de drukkerij · Rotatieoffset en periodiek drukwerk: zo werkt een rotatiedrukkerij · Habo DaCosta: de drukkerij in Vianen, onafhankelijk naslagwerk
In dit onderdeel
Wat aanleverspecificaties zijn en waarom elke partij eigen eisen stelt
Een aanleverspecificatie beschrijft hoe een drukklaar bestand eruitziet voor één bepaalde productieomgeving. Elke partij stemt die eisen af op haar machines, papiersoorten, afwerking en RIP-software. Dat is het programma dat een PDF omrekent naar drukplaten of printdata. Een vellenoffsetpers op gestreken papier verdraagt een andere inktdekking dan een krantenrotatie, en een snijplotter moet contourlijnen herkennen die een flyerdrukker nooit gebruikt.
Alle waarden op deze pagina zijn daarom richtwaarden. De specificaties van de ontvangende partij hebben altijd voorrang. Bij de opdrachten die ik begeleid, ontstaan de meeste problemen doordat een bestand voor de ene drukker is opgemaakt en ongewijzigd naar een andere gaat. Achtergrond over drukprocessen en afwerking vind je in het naslagwerk over drukwerktechnieken en proefcontrole.
De technische basis van een drukklaar bestand
Bestandsformaat, PDF/X en kleurprofielen
Lever bij voorkeur aan als PDF/X-1a of PDF/X-4. PDF/X-1a vereist CMYK of steunkleuren en een afgevlakt bestand. PDF/X-4 staat live transparantie en kleurbeheerde RGB toe. Werk in CMYK in plaats van RGB: RGB beschrijft licht op een scherm, CMYK de vier procesinkten. Converteer zelf, met een ingesloten kleurprofiel dat past bij papier en proces. Voor offset op gestreken papier volgens ISO 12647-2 is dat doorgaans ISO Coated V2 (FOGRA39); oudere specificaties noemen FOGRA27 of Euroscale Coated V2. Gebruik puur zwart (0/0/0/100) voor tekst, rijkzwart (bijvoorbeeld 60/40/40/100) voor grote zwarte vlakken, en houd de totale inktdekking rond 280%. De samenhang tussen certified PDF en de kleurnorm wordt uitgewerkt op de pagina “Drukbestanden aanleveren: certified PDF, PDF/X en ISO 12647-2”.
Resolutie, afloop, marges en lettertypes
Houd 300 dpi op het eindformaat aan: een beeld van 1500 × 2100 pixels haalt dat op A5, maar zakt op A4 naar 150 dpi. Laat achtergronden 3 mm buiten het snijformaat doorlopen (de afloop) en plaats tekst minimaal 3 tot 5 mm binnen de snijlijn. Sluit lettertypes in de pdf in of zet ze om naar contouren, waarna de tekst niet meer bewerkbaar is.
Specificaties per toepassing: offset, digitaal, grootformaat en online media
| Toepassing | Resolutie | Afloop / marge | Max. inktdekking |
|---|---|---|---|
| Offset | 300 dpi | 3 mm / 3-5 mm | ca. 280% (krant 200%) |
| Digitaal | 300 dpi | 3 mm / 3-5 mm | ca. 300% |
| Grootformaat | 150 dpi | 3-10 mm / 1 cm | doek ca. 200% |
| Online media | pixelmaat | geen | n.v.t. |
Offset werkt met een drukplaat per kleur en wordt meestal voordelig vanaf 500 tot 1.000 exemplaren. Kleurnauwkeurigheid staat voorop, dus het juiste FOGRA-profiel en eventuele Pantone-kleuren wegen zwaar. Digitaal drukwerk gaat zonder platen naar de pers, past bij kleine oplagen en variabele data en verdraagt meer inkt. Bij grootformaat volstaat 150 dpi omdat je het op afstand bekijkt; doek vraagt vaak 10 mm afloop. Snijlijnen lever je als steunkleur (een aparte, benoemde kleur buiten CMYK) op overdruk, zodat het object de onderliggende kleur niet uitspaart, met een vaste naam zoals CutContour. Bij online media tellen pixelafmetingen per plaatsing, RGB, JPG of PNG, en tekst als losse platte tekst.
Controle voor en na het aanleveren: preflight en online proefcontrole
Voer vóór verzending de preflight-controle uit in InDesign of Acrobat Pro: een automatische toets op resolutie, afloop, kleurruimte, lettertypes en inktdekking. Zet in Acrobat “Overdruk simuleren” aan; wit op overdruk verdwijnt namelijk. Lever, tenzij anders gevraagd, zonder snijtekens aan; plano drukvellen zijn de uitzondering.
Daarna draait de ontvanger een eigen preflight. In een online prepress-portal gebeurt dat direct na upload: het systeem toetst aan het gekozen profiel, toont meldingen per pagina en maakt een schermproef met snijlijn en afloop. Je geeft per pagina akkoord of uploadt een correctie. Een kleurbindende proef voor offset bevat een meetstrip volgens ISO 12647-7. De werking staat op de pagina “Online proefcontrole bij de drukkerij: hoe een prepress-portal werkt”.
Wat er gebeurt als een bestand niet aan de specificaties voldoet
Een afgekeurd bestand leidt tot overleg en een correctieronde, en dat schuift de levertijd op: de planning start pas na een goedgekeurd bestand. Laat je de drukker corrigeren, dan volgt meestal meerwerk tegen het tarief van die partij. Sommige fouten worden automatisch hersteld, zoals RGB naar CMYK omzetten met het standaardprofiel van de drukker, met kans op kleurverschuiving. Ontbrekende afloop of te lage resolutie vragen altijd een ontwerpingreep.
De drukker controleert technisch, niet inhoudelijk. Een tikfout of afgesneden logo dat zichtbaar was in de goedgekeurde proef, komt na akkoord doorgaans voor rekening van de opdrachtgever. Spreek daarom vooraf af of de ontwerper of de klant fiatteert. Bewaar het open werkbestand: correcties in Acrobat, zoals croppen, maken geautomatiseerde workflows vaak ongedaan.
FAQ
In welk bestandsformaat lever je drukwerk aan bij de drukkerij?
Als PDF, bij voorkeur PDF/X-1a of PDF/X-4, in CMYK met ingesloten kleurprofiel en lettertypes. Kies PDF/X-4 als je met transparantie werkt. JPG en PNG worden niet overal geaccepteerd, en werkbestanden zoals PSD, AI of EPS weigeren veel drukkerijen. De specificatie van de ontvanger beslist.
Wat is het verschil tussen afloop en een veiligheidsmarge?
Afloop ligt buiten het snijformaat: meestal 3 mm waarin achtergronden doorlopen, zodat geen witte rand ontstaat als het mes verschuift. De veiligheidsmarge ligt binnen het snijformaat: 3 tot 5 mm, bij grootformaat vaak 1 cm, vrij van tekst en logo’s. Met 3 mm afloop en 5 mm marge geldt dus een zone van 8 mm.